28 sierpnia 2022

Stwardnienie rozsiane

Stwardnienie rozsiane (SM) to najczęstsza nieurazowa przyczyna niepełnosprawności ludzi młodych. Wyraźnie zaznacza się przewaga kobiet nad mężczyznami w zapadalności na tę chorobę, a stosunek kobiet do mężczyzn szacowany jest na 2,5-3 : 1. Szczyt zapadalności na SM przypada na 20 – 40 rok życia.

SM jest chorobą przewlekłą o podłożu autoimmunologicznym, zapalnym i demielinizacyjnym. Etiologia choroby wciąż nie została w pełni wyjaśniona. Objawy kliniczne są rezultatem uszkodzenia osłonek mielinowych oraz aksonów.

Zmiany demielinizacyjne pod postacią tzw. „plak” w przebiegu choroby ulegają rozsianiu w przestrzeni i czasie, co stanowi charakterystyczny objaw dla SM. Rozsianie w przestrzeni rozumiane jest jako obecność zmian radiologicznych w więcej niż jednej charakterystycznej dla SM lokalizacji.

Do typowych lokalizacji zalicza się następujące:

  • podkorowe,
  • okołokomorowe,
  • podnamiotowe
  • w rdzeniu kręgowym

Co istotne, do stwierdzenia rozsiania w przestrzeni wystarczy jedna zmiana w przynajmniej 2 z wyżej wymienionych lokalizacji. Te precyzyjnie określone obszary znajdują się zatem w obrębie mózgowia i dowolnego odcinka rdzenia kręgowego. „Plaki” w SM oceniane są w rezonansie magnetycznym w sekwencji T2 – przedstawiają się jako hiperintensywne zmiany (jasne).

Z kolei rozsianie w czasie rozumiane jest jako występowanie przynajmniej 2 rzutów choroby w odstępach czasu.

Do rozpoznania choroby (najczęstszej postaci SM – postaci rzutowo-remisyjnej) wymagane jest zatem stwierdzenia rozsiania w czasie i przestrzeni. Obserwacja i kliniczny obraz pacjenta ma również kluczowe znaczenie, ponieważ już w przypadku wystąpienia 2 rzutów choroby o objawach z przynajmniej dwóch różnych ognisk można rozpoznać te chorobę.

W przypadku gdy dochodzi do wystąpienia drugiego rzutu pod tą samą postacią kliniczną (np. niedowład kończyny), niezbędne wymagane jest potwierdzenie rozsiania w czasie z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego.

W praktyce klinicznej jednak przed postawieniem rozpoznania stwardnienia rozsianego często wykonuje się zdjęcie MR celem wykluczenia innych potencjalnych przyczyn obrazu klinicznego pacjenta.

Jeśli pacjent w przebiegu pierwszego w życiu rzutu ma objawy kliniczne z dwóch różnych ognisk (np. niedowład kończyny górnej prawej i kończyny górnej lewej) niezbędne jest dodatkowo wykazanie obecności rozsiania w czasie, do czego służy rezonans magnetyczny, tj. wykazanie tzw. „świeżych”, wzmacniających się ognisk oraz starych ognisk, nieulegających wzmocnieniu.

Co w przypadku, gdy pierwszy rzut pacjenta przedstawiany klinicznie jako objaw z jednego ogniska? Wówczas konieczne jest stwierdzenie rozsiania w przestrzeni i czasie.

Jakie jest znaczenie wykrycia prążków oligoklonalnych w płynie mózgowo-rdzeniowym? Prążki oligoklonalne zgodnie z kryteriami rozpoznania SM po korekcji z 2017 stanowić mogą substytut dla określenia rozsiania w czasie. Oznacza to w praktyce, że pacjent z pierwszym rzutem SM z jednego ogniska oraz stwierdzeniem rozsiania w przestrzeni w MR przy jednoczesnej obecności prążków oligoklonalnych w płynie mózgowo-rdzeniowym może mieć postawione rozpoznanie stwardnienia rozsianego.

Sprawdź podobne materiały


Sprawdź nasz kanał na YouTubie


Rozwijamy Radiologię Polską również poprzez kanał na YouTube. W ciągu roku akademickiego 2021/2022 będziemy wprowadzać pierwsze darmowe filmy o treści radiologicznej dostępne dla wszystkich. Program rozwijany będzie we współpracy kanałem "Z powołania."

Dodaj artykuł
Radiologia Pol Youtube
Patrnerzy Radiologii Polskiej
Patrnerzy Radiologii Polskiej
Patrnerzy Radiologii Polskiej
Patrnerzy Radiologii Polskiej
Patrnerzy Radiologii Polskiej