4 września 2021

Obrazowanie w COVID-19

Wstęp

COVID-19 to choroba o dużej zakaźności, wywoływana przez koronawirusa SARS-CoV-2, powodująca zespół ostrej niewydolności oddechowej, którą po raz pierwszy odkryto pod koniec 2019 r. w Wuhan w Chinach. Szybko rozprzestrzeniła się na inne części świata, powodując ogromne skutki gospodarcze, społeczne, historyczne i naukowe.  11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że epidemia COVID-19 stała się światową pandemią.  Do 1 września 2021 r. na całym świecie zgłoszono ponad 200 mln przypadków i ponad 4,5 mln zgonów [1].

Diagnostyka laboratoryjna

COVID-19 jest przenoszony z człowieka na człowieka poprzez kontakt bezpośredni, czyli ekspozycję na wydychane powietrze osoby zakażonej oraz kontakt pośredni, czyli dotykanie powierzchni skażonej przez osobę zakażoną [2]. Choroba dotyczy zarówno często mężczyzn, jak i kobiet, jednak mężczyźni mają prawie trzykrotnie większe ryzyko śmierci oraz ciężkiego przebiegu [3]. Okres inkubacji wynosi do 14 dni [4].

W diagnostyce wykorzystuje się techniki biologii molekularnej PCR i RT-PCR. Materiał biologiczny do badań pozyskuje się z dolnych dróg oddechowych, górnych dróg oddechowych oraz z krwi. W przypadku uzyskania negatywnego wyniku u pacjenta z silnym podejrzeniem klinicznym  lub epidemiologicznym choroby COVID-19 należy go potwierdzić drugim specyficznym testem RT-PCR lub wykorzystać inny materiał biologiczny pacjenta.

Objawy

U wielu osób zakażenie przebiega bezobjawowo [5]. W przypadkach objawowych COVID-19 zwykle objawia się:

  • gorączką,
  • kaszlem,
  • dusznością,
  • bólem gardła,
  • uczuciem osłabienia [6].

W badaniu przedmiotowym, u części chorych podczas osłuchiwania płuc stwierdza się trzeszczenia, a w cięższych przypadkach – cechy niewydolności oddechowej [7].

Powikłania

W ciężkich przypadkach zakażenia mogą wystąpić zmiany w płucach, zespół ciężkiej niewydolności oddechowej, kwasica metaboliczna, biegunki, ostra niewydolność nerek, uszkodzenie mięśnia sercowego, zaburzenia krzepnięcia i wstrząs septyczny [6].

Diagnostyka obrazowa

Obrazowanie radiologiczne odgrywa ważną rolę w diagnostyce, leczeniu i obserwacji pacjentów z zapaleniem płuc COVID-19, jednak na podstawie badań obrazowych nie można rozpoznać zakażenia koronawirusem, a jedynie uwidocznić zmiany w płucach. Zmiany dotyczą najczęściej obu płuc, dominuje zajęcie płatów dolnych, a prawy płat środkowy jest zajęty najrzadziej. Również niejednolita dystrybucja wieloogniskowa jest częstsza w porównaniu z chorobą rozlaną, ale zmiany mogą być też  jednostronne lub jednoogniskowe [8,9].

RTG

Pomimo nieswoistego obrazu RTG klatki piersiowej, badanie to – razem z kompleksową oceną kliniczną – może być pomocne w postawieniu wstępnego rozpoznania COVID-19 i może być wykonane jako badanie pierwszego rzutu, jeśli występują kliniczne wskazania do oceny płuc. Kontrolne RTG  powinno być wykonywane jedynie w przypadkach wymagających oceny postępu choroby oraz w przypadku gdy wynik badania może mieć wpływ na leczenie pacjenta. 

Najczęstszy obraz RTG klatki piersiowej obejmuje:

  • wieloogniskowe i rozproszone zmętnienia przestrzeni powietrznej [10]
  • wysięk opłucnowy i osierdziowy występuje rzadko [11,12]
covid 19 18 RTG

Case courtesy of Dr Salah Aljilly, radiopaedia
rID: 76146″ rel=”noreferrer noopener”>From the case

Tomografia Komputerowa

W zależności od stadium i ciężkości choroby oraz powiązanych chorób współistniejących w różnych badaniach zaobserwowano szeroką gamę obrazów TK pacjentów z  COVID-19 [9,18,19]:

  • zagęszczenia typu mlecznej szyby
  • obszary konsolidacji i bronchogram powietrzny
  • zmiany siateczkowate
  • objaw kostki brukowej
  • linia podopłucnowa
  • objaw halo
  • objaw odwróconego halo (objaw atolu)
  • zmiany guzkowe
  • objaw bańki powietrza (air bubble sign)
  • poszerzenie naczyń
  • rozstrzenie oskrzeli
  • pogrubienie ściany oskrzeli
  • objaw pajęczej sieci

Zgrubienia opłucnej, wysięk opłucnowy oraz wysięk osierdziowy są stosunkowo rzadkimi objawami u pacjentów z COVID-19 [11,12]. Również powiększenie węzłów chłonnych śródpiersia nie jest cechą typową [13,14].

Diagnostyka różnicowa

  • zapalenie płuc wywołane przez wirusy grypy, paragrypy oraz inne czynniki atypowego zapalenia płuc [15]
  • śródmiąższowe choroby płuc [16]
  • obrzęk płuc [15]

Zapalenie płuc pochodzenia bakteryjnego jest stosunkowo łatwe do odróżnienia od zapalenia płuc wywołanego przez COVID-19, ponieważ w przeciwieństwie do niego charakteryzuje się płatowym lub segmentowym rozmieszczeniem obszarów konsolidacji, obecnością guzków centrolobularnych oraz pogrubieniem ścian oskrzeli [17].

Bibligrafia:

1. Wuhan Coronavirus (2019-nCoV) Global Cases (by Johns Hopkins CSSE). Case Dashboard. [pobrano 1 września 2021].

2. Lotfi M, Hamblin MR, Rezaei N. COVID-19: Transmission, prevention, and potential therapeutic opportunities. Clin Chim Acta. 2020;508:254-266. doi:10.1016/j.cca.2020.05.044

3. Peckham, H., de Gruijter, N.M., Raine, C. et al. Male sex identified by global COVID-19 meta-analysis as a risk factor for death and ITU admission. Nat Commun 11, 6317 (2020). https://doi.org/10.1038/s41467-020-19741-6

4. Dhouib, W., Maatoug, J., Ayouni, I. et al. The incubation period during the pandemic of COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Syst Rev 10, 101 (2021). https://doi.org/10.1186/s13643-021-01648-y

5. Kenji Mizumoto, Katsushi Kagaya, Alexander Zarebski, Gerardo Chowell. Estimating the asymptomatic proportion of coronavirus disease 2019 (COVID-19) cases on board the Diamond Princess cruise ship, Yokohama, Japan, 2020. (2020) Eurosurveillance. 25 (10): 2000180. doi:10.2807/1560-7917.ES.2020.25.10.2000180 – Pubmed

6. Cascella M, Rajnik M, Aleem A, et al. Features, Evaluation, and Treatment of Coronavirus (COVID-19) [Updated 2021 Jul 30]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554776/

7. Interna Szczeklika 2021/ Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski, Wyd.12, Medycyna Praktyczna, Kraków 2021, ISBN: 9788374306522

8. Jain A, Patankar S, Kale S, Bairy A. Imaging of coronavirus disease (COVID-19): a pictorial review. Polish Journal of Radiology. 2021;86(1):4-18. doi:10.5114/pjr.2021.102609.

9. Hefeda, M.M. CT chest findings in patients infected with COVID-19: review of literature. Egypt J Radiol Nucl Med 51, 239 (2020). https://doi.org/10.1186/s43055-020-00355-3

10. Wong HYF, Lam HYS, Fong AH, Leung ST, Chin TW, Lo CSY, Lui MM, Lee JCY, Chiu KW, Chung T, Lee EYP, Wan EYF, Hung FNI, Lam TPW, Kuo M, Ng MY. Frequency and Distribution of Chest Radiographic Findings in COVID-19 Positive Patients. (2019) Radiology. doi:10.1148/radiol.2020201160 – Pubmed

11.Bernheim A, Mei X, Huang M, Yang Y, Fayad ZA, Zhang N, Diao K, Lin B, Zhu X, Li K, Li S, Shan H, Jacobi A, Chung M (2020) Chest CT Findings in Coronavirus Disease-19 (COVID-19): Relationship to Duration of Infection. Radiology 295(3):200463. https://doi.org/10.1148/radiol.2020200463. Epub 2020 Feb 20. PMID: 32077789; PMCID: PMC7233369

12. Li Y, Xia L (2020) Coronavirus disease 2019 (COVID-19): role of chest CT in diagnosis and management. Am J Roentgenol 214(6):1280–1286

13. Shi H, Han X, Jiang N et al (2020) Radiological findings from 81 patients with COVID-19 pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study. Lancet Infect Dis 20:425–434

14. Zhao W, Zhong Z, Xie X, Yu Q, Liu J (2020) Relation between chest CT findings and clinical conditions of coronavirus disease (COVID-19) pneumonia: a multicenter study AJR. Am J Roentgenol:1–6. https://doi.org/10.2214/AJR.20.22976

15. Wei-cai Dai, Han-wen Zhang, Juan Yu, Hua-jian Xu, Huan Chen, Si-ping Luo, Hong Zhang, Li-hong Liang, Xiao-liu Wu, Yi Lei, Fan Lin. CT Imaging and Differential Diagnosis of COVID-19:. (2020) Canadian Association of Radiologists Journal. doi:10.1177/0846537120913033 – Pubmed

16. Kenji Mizumoto, Katsushi Kagaya, Alexander Zarebski, Gerardo Chowell. Estimating the asymptomatic proportion of coronavirus disease 2019 (COVID-19) cases on board the Diamond Princess cruise ship, Yokohama, Japan, 2020. (2020) Eurosurveillance. 25 (10): 2000180. doi:10.2807/1560-7917.ES.2020.25.10.2000180 – Pubmed

17. Tanaka N, Matsumoto T, Kuramitsu T, Nakaki H, Ito K, Uchisako H et al (1996) High resolution CT findings in community-acquired pneumonia. J Comput Assist Tomogr 20:600–608

18. Xu X, Yu C, Qu J et al (2020) Imaging and clinical features of patients with 2019 novel coronavirus SARS-CoV-2. Eur J Nucl Med Mol Imaging 47:1275–1280

19. Chung M, Bernheim A, Mei X et al (2020) CT imaging features of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV). Radiology 295(1):202–207. https://doi.org/10.1148/radiol.2020200230

Sprawdź podobne materiały


Sprawdź nasz kanał na YouTubie


Rozwijamy Radiologię Polską również poprzez kanał na YouTube. W ciągu roku akademickiego 2021/2022 będziemy wprowadzać pierwsze darmowe filmy o treści radiologicznej dostępne dla wszystkich. Program rozwijany będzie we współpracy kanałem "Z powołania."

Dodaj artykuł
Radiologia Pol Youtube